Các chuỗi xung MRI cơ bản và cách chọn chuỗi xung

MRI tạo ảnh từ tín hiệu proton hydro trong từ trường. Các mô hồi phục và mất tín hiệu khác nhau, tạo nên ảnh T1, T2 và các chuỗi chuyên biệt. Vì vậy cùng một cấu trúc có thể sáng ở chuỗi này nhưng tối ở chuỗi khác; người đọc cần nhận diện chuỗi và so sánh nhiều chuỗi thay vì diễn giải từ một ảnh đơn lẻ [1–3].

“Tín hiệu cao” và “tín hiệu thấp” luôn là tương đối so với mô tham chiếu trên đúng chuỗi. Không nên dùng từ “tăng đậm độ” cho MRI. Một bộ phim tốt là bộ phim trả lời được câu hỏi lâm sàng, không phải bộ phim có thật nhiều chuỗi.

MRI có độ tương phản mô mềm cao và hữu ích khi cần đánh giá nhồi máu sớm, u, viêm–nhiễm, mất myelin, động kinh, bệnh lý hố sau, dây thần kinh sọ, mạch máu hoặc tổn thương chưa giải thích được trên CT. ACR–ASNR–SPR nhấn mạnh protocol phải dựa trên chỉ định, tuổi, khả năng hợp tác và thiết bị hiện có [1].

Chống chỉ định không nên được ghi đơn giản là “có kim loại”. Cần xác định chính xác thiết bị và tình trạng MR Safe/MR Conditional/MR Unsafe; thiết bị không rõ thông tin phải được bộ phận MRI đánh giá theo quy trình an toàn của cơ sở. Việc “đã từng chụp MRI” không tự chứng minh lần chụp hiện tại an toàn [4].

Từ trường chính luôn hoạt động. Mọi người và vật đi vào vùng kiểm soát phải được sàng lọc; bình oxy, cáng và thiết bị theo dõi phải tương thích MRI. ACR Manual on MR Safety 2026 là khung tham chiếu hiện hành, nhưng quy trình tại chỗ và điều kiện của thiết bị cụ thể mới quyết định thực hành [4].

Người đọc không cần nhớ cách cài đặt máy. Trước tiên chỉ cần xác định bộ phim có T1, T2, FLAIR, DWI/ADC và chuỗi nhạy với máu hay không. T1 sau gadolinium chỉ cần khi câu hỏi lâm sàng liên quan u, viêm, nhiễm trùng, màng não hoặc mạch. Nếu thiếu chuỗi quyết định, nên ghi rõ giới hạn và đề nghị bổ sung thay vì kết luận “MRI bình thường”.

Bước 1 — Xác định chuỗi và chất lượng

Đừng tin hoàn toàn nhãn series. Nhìn tín hiệu dịch não tủy, chất trắng–chất xám, mỡ da đầu và mạch để nhận diện chuỗi. Kiểm tra chuyển động, ghosting, wrap-around, susceptibility, mất tín hiệu do kim loại, không đồng nhất khử mỡ và vùng bao phủ. So sánh cùng mặt phẳng giữa các chuỗi.

Bước 2 — T1-weighted

Trên T1, chất trắng thường sáng hơn chất xám, dịch não tủy tối và mỡ sáng. T1 tốt cho giải phẫu, thể chai, hố yên, tủy xương, teo não và hiệu ứng khối. Tín hiệu T1 cao gặp ở mỡ, methemoglobin, melanin, dịch giàu protein hoặc khoáng hóa nhất định; cần đối chiếu T2, khử mỡ, SWI và CT.

Bước 3 — T2-weighted

Trên T2, dịch não tủy sáng; tăng nước do phù, viêm, mất myelin, u hoặc gliosis thường tăng tín hiệu. T2 cho tương phản tốt ở hố sau và giúp đánh giá flow void mạch máu. Tuy nhiên, “sáng T2” rất không đặc hiệu; phải định vị theo chất trắng, vỏ, hạch nền, thân não, màng não và hình thái.

Bước 4 — FLAIR

FLAIR là inversion recovery được đặt thời gian đảo để khử dịch não tủy. Tổn thương tăng nước sát não thất hoặc rãnh não nổi bật hơn T2. Dịch không bị khử hoàn toàn có thể gặp khi có protein, máu, oxy bổ sung, thuốc cản quang, dòng chảy hoặc artifact; tín hiệu rãnh tăng không tự động đồng nghĩa SAH hay viêm màng não.

Bước 5 — DWI và ADC

DWI nhạy với chuyển động Brown của nước nhưng cũng mang thành phần T2. Hạn chế khuếch tán thật thường tăng trên DWI b cao và giảm trên ADC. DWI tăng với ADC bình thường hoặc tăng là T2 shine-through. Ngoài nhồi máu, giảm khuếch tán gặp trong áp xe, u giàu tế bào, co giật, độc–chuyển hóa, CJD và một số tổn thương viêm.

Bước 6 — GRE T2* và SWI

GRE/SWI làm nổi khác biệt tính nhạy từ. Sản phẩm máu, ferritin/hemosiderin, deoxyhemoglobin, vôi hóa và khí có thể giảm tín hiệu kèm blooming. SWI thường nhạy hơn GRE đối với vi xuất huyết và tĩnh mạch nhỏ, nhưng dễ bị artifact ở nền sọ. Pha SWI có thể hỗ trợ phân biệt vôi hóa với máu nhưng phụ thuộc hãng và quy ước; CT vẫn hữu ích khi chưa chắc.

Bước 7 — T1 sau gadolinium

So sánh T1 trước và sau tiêm cùng kỹ thuật, tốt nhất cùng độ dày và khử mỡ khi cần. Bắt thuốc phản ánh tăng tưới máu hoặc phá vỡ hàng rào máu–não, không đồng nghĩa ác tính. Phân biệt bắt thuốc nhu mô, màng mềm, màng cứng, ependyma và mạch; xem DWI, FLAIR và SWI để thu hẹp chẩn đoán.

Bước 8 — Chuỗi chuyên biệt

TOF-MRA khảo sát dòng chảy nhưng dễ mất tín hiệu khi dòng chậm, rối hoặc nằm trong mặt phẳng. MRV, DSC/DCE perfusion, ASL, spectroscopy, DTI, cine CSF, chuỗi thin-section 3D và protocol hố yên/động kinh được thêm khi câu hỏi yêu cầu. Không nên diễn giải bản đồ hậu xử lý mà không xem ảnh nguồn và chất lượng.

MRI lâu hơn CT, nhạy chuyển động, khó theo dõi và hồi sức trong một số tình huống. Artifact susceptibility ở nền sọ làm giảm đánh giá hố sau; DWI echo-planar có thể méo hình. Cường độ tín hiệu và giá trị ADC phụ thuộc máy, trường từ, coil, tham số và hậu xử lý nên không so sánh định lượng tùy tiện giữa các hệ thống [1–3].

Gadolinium không phải thành phần bắt buộc của mọi MRI não. Thuốc có nguy cơ phản ứng cấp, thoát mạch, lưu giữ gadolinium và NSF ở nhóm nguy cơ; lựa chọn thuốc, liều và đánh giá chức năng thận theo ACR Manual on Contrast Media và chính sách cơ sở [5]. MRI âm tính cũng không loại hoàn toàn bệnh nếu protocol không đúng câu hỏi hoặc tổn thương quá sớm/nhỏ.