Thư viện guideline · Đột quỵ
GL-DQ-2021-01
Hướng dẫn năm 2021 về phòng ngừa đột quỵ ở người bệnh đã bị đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua
Khuyến cáo cốt lõi của AHA/ASA về dự phòng thứ phát sau nhồi máu não và TIA: đánh giá căn nguyên, huyết áp, lipid, đường huyết, lối sống, điều trị theo cơ chế (hẹp nội sọ, hẹp cảnh, rung nhĩ, PFO, bóc tách…) và thuốc chống huyết khối. Đọc bản dịch tiếng Việt ngay trên trang.
Hiện hànhBản dịch tiếng Việt của Newbie Neuro (khuyến cáo cốt lõi)Hướng dẫn thực hành lâm sàng
Điểm chính
- Dự phòng phải theo căn nguyên. Hoàn tất hoặc khởi động đánh giá chẩn đoán trong 48 giờ đầu: hình ảnh não, mạch máu đầu–cổ, điện tâm đồ, xét nghiệm máu; siêu âm tim và theo dõi nhịp dài hạn khi chưa rõ nguyên nhân.
- Huyết áp mục tiêu <130/80 mmHg cho đa số người bệnh. LDL-C <70 mg/dL khi có bệnh xơ vữa (statin ± ezetimibe, thêm PCSK9 nếu cần). HbA1c ≤7% cho đa số người đái tháo đường.
- Đột quỵ không do tim: kháng tiểu cầu, không dùng chống đông. DAPT aspirin + clopidogrel cho đột quỵ nhẹ (NIHSS ≤3) hoặc TIA nguy cơ cao (ABCD² ≥4), bắt đầu trong 12–24 giờ, kéo dài 21–90 ngày rồi chuyển đơn trị. Không kéo dài quá 90 ngày.
- Rung nhĩ: chống đông đường uống, ưu tiên DOAC hơn warfarin (trừ hẹp hai lá vừa–nặng hoặc van cơ học).
- Hẹp cảnh có triệu chứng 70–99%: bóc nội mạc (CEA) nếu nguy cơ chu phẫu <6%, tốt nhất trong 2 tuần. Hẹp nội sọ nặng: điều trị nội khoa tích cực; không nong/đặt stent như điều trị ban đầu.
- PFO: đóng qua catheter là hợp lý ở người 18–60 tuổi, nhồi máu không ổ khuyết, không tìm được nguyên nhân khác và PFO có đặc điểm nguy cơ cao.
- ESUS: không dùng DOAC hay ticagrelor theo kinh nghiệm thay aspirin.
Đọc toàn văn
12 trang · PDF 0,3 MB · Bản dịch tiếng Việt của Newbie Neuro (khuyến cáo cốt lõi)
Đang tải tài liệu…
01Tra nhanh
Bấm để mở đúng trang trong trình đọc phía trên.
- Cách đọc COR/LOE và mười thông điệp chính
- Đánh giá chẩn đoán · Lối sống: dinh dưỡng, vận động, thuốc lá, chất gây nghiện
- Yếu tố nguy cơ: Tăng huyết áp, lipid · Đường huyết, béo phì, ngưng thở khi ngủ
- Điều trị theo căn nguyên: Hẹp nội sọ, hẹp cảnh · Rung nhĩ, bệnh van tim, huyết khối thất trái · PFO, bóc tách, hội chứng kháng phospholipid, căn nguyên hiếm
- Thuốc chống huyết khối trong đột quỵ không do tim và ESUS
- Hệ thống chăm sóc và thay đổi hành vi · Bảng kiểm tại phòng khám, viết tắt · Nguồn
02Cách dùng trong thực hành
- Trước khi kê đơn, trả lời: đột quỵ do cơ chế gì? Kháng tiểu cầu hay chống đông, có tái thông cảnh hay không, có đóng PFO hay không đều phụ thuộc cơ chế. Xem cách phân loại TOAST ở bài DQ-CN-01.
- DAPT có thời hạn. Ghi rõ ngày bắt đầu và ngày ngừng clopidogrel trên đơn ra viện. DAPT kéo dài là nguyên nhân hay gặp gây xuất huyết.
- Thời điểm bắt đầu chống đông sau đột quỵ do rung nhĩ phụ thuộc kích thước nhồi máu và nguy cơ chuyển dạng xuất huyết. TIA có thể bắt đầu ngay.
- Công cụ trên Newbie Neuro: ABCD² · Pathway DAPT · CHA₂DS₂-VASc · HAS-BLED · Chỉnh liều DOAC · Lợi ích can thiệp hẹp cảnh · Essen.
03Ghi chú áp dụng tại Việt Nam
- Mục tiêu LDL-C <70 mg/dL thường cần statin cường độ cao từ đầu. Kiểm tra lại lipid sau 4–12 tuần thay vì giữ liều cũ suốt nhiều tháng.
- Theo dõi nhịp dài hạn (Holter nhiều ngày, máy ghi biến cố, máy ghi cấy dưới da) chưa sẵn có ở nhiều nơi. Với đột quỵ không rõ nguồn, nên ghi rõ trong hồ sơ là cần tầm soát rung nhĩ kịch phát khi tái khám.
- Hướng dẫn dành riêng một phần cho các rào cản xã hội như chi phí thuốc, đi lại, trình độ đọc hiểu. Trước khi ra viện, nên hỏi người bệnh có mua được thuốc lâu dài không.
04Bài liên quan
- DQ-DP-02Dự phòng thứ phát — lựa chọn kháng kết tập tiểu cầu và liệu pháp kép
- DQ-DP-03Rung nhĩ và đột quỵ — chọn thuốc và thời điểm bắt đầu kháng đông
- DQ-TMN-11Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) và phân tầng nguy cơ
- DQ-CN-01Phân loại nguyên nhân đột quỵ (TOAST) và quy trình truy tìm căn nguyên
- DQ-CN-03Đột quỵ do xơ vữa mạch lớn
- DQ-CN-02Đột quỵ do lấp mạch từ tim
- DQ-CN-04Đột quỵ lỗ khuyết và bệnh mạch máu nhỏ
- DQ-CN-06Bóc tách động mạch cảnh và động mạch đốt sống
05Bản quyền và trích dẫn
- Bài báo gốc © 2021 American Heart Association, Inc. Newbie Neuro đăng bản dịch chọn lọc cho mục đích giáo dục, không thu phí, kèm trích dẫn đầy đủ.
- Bản dịch tiếng Việt của Newbie Neuro: không phải bản dịch chính thức của AHA/ASA. Tên thuốc, liều, ngưỡng xét nghiệm và phân hạng COR/LOE được giữ theo bản gốc. Khi cần độ chính xác tuyệt đối, đối chiếu bản gốc tiếng Anh.
- Trích dẫn bản gốc: Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, et al. 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2021;52(7):e364–e467.
- Bản gốc tiếng Anh: doi.org/10.1161/STR.0000000000000375.